บทสรุปวิชาศาสนพิธี

          พิธีกรรมหรือระเบียบแบบแผนที่จะพึงปฏิบัติในทางพระศาสนา  เรียกว่า  ศาสนพิธีฯ

        ศาสนาทุกศาสนาต่างก็มีพิธีกรรมที่จะต้องปฏิบัติในศาสนาของตนเอง     พิธีกรรมทุกอย่างนั้นเกิดขึ้นทีหลังพระศาสดาทั้งนั้นโดยมีพระศาสดาบัญญัติขึ้นเองบ้าง  หรือสาวก    หรือหมู่ชนผู้นับถือศาสนานั้นๆตั้งขึ้นเพิ่มเติมบ้าง    แต่ก็มีจุดหมายเดียวกันคือเพื่อใช้ในพิธีกรรมนั้นๆอย่างเป็นระเบียบสวยงาม

ศาสนพิธี มี๔   ประเภท หรือ  ๔  หมวดคือ

        ๑.  กุศลพิธี      พิธีแห่งการบำเพ็ญกุศลว่าด้วยเรื่อง

-         การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ

-         พิธีเวียนเทียนในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา

-         พิธีรักษาอุโบสถ

        ๒.  บุญพิธี       พิธีแห่งการทำบุญ   ว่าด้วยเรื่อง

-         ทำบุญงานอวมงคล

-         ทำบุญงานมงคล

        ๓.  ทานพิธี     พิธีแห่งการให้ทาน   ว่าด้วยเรื่อง

          -       พิธีถวายทานต่าง ๆ

        ๔.  ปกิณกะ     พิธีเบ็ดเตล็ด    ว่าด้วยเรื่อง

-         พิธีแสดงความเคารพ

-         พิธีประเคนของพระ

-         พิธีทำหนังสืออาราธนาและใบปวารณาถวายจตุปัจจัย

-         วิธีอาราธนาศีล

-         วิธีกรวดน้ำ

กุศลพิธี

          พิธีกรรมต่างๆอันเกี่ยวเนื่องด้วยความดีงามทางศาสนาเฉพาะส่วนตัวบุคคลคือพิธีกรรมทำความดีแก่ตัวเอง  เรียกว่ากุศลพิธี มี  ๓  เรื่อง

๑.  การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ

                การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ คือการประกาศแสดงตนว่าเป็นผู้ถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นที่พึ่ง  หมายถึงยอมรับนับถือพระพุทธเจ้าไว้ประจำใจตนเองพระองค์เดียวเท่านั้นโดยไม่ยอมรับนับถือใครอีก

          การแสดงตนเป็นพุทธมามกะทำกันมาตั้งแต่สมัยพุทธกาลโดยมีตปุสสะและภัลลิกะ  ทำเป็นคู่แรกในโลก        ในประเทศไทยมีในสมัยรัชกาลที่๕  คือรัชกาลที่๖  ทรงทำเป็นพระองค์แรกก่อนทรงเสด็จไปศึกษาต่างประเทศ

๒.  พิธีเวียนเทียนในวันสำคัญทางพุทธศาสนา

          วันสำคัญคือวันที่พิเศษกว่าวันอื่นๆ.   ในทางพุทธศาสนามีอยู่  ๔วันคือ     ๑. วันวิสาขบูชา  ตรงกับวันเพ็ญเดือน๖(ถ้ามีอธิมาสเป็นเดือน๗)  เป็นวันคล้ายวันที่พระพุทธเจ้าประสูติ  ตรัสรู้  และปรินิพพาน   เรียกว่าวันพระพุทธเจ้า

          ๒. วันอัฏฐมีบูชา  ตรงกับวันแรม๘ค่ำเดือน๖(หรือเดือน๗ถ้ามีอธิกมาส)    นับถัดจากวันวิสาขบูชาไป ๗ วัน  เป็นวันคล้ายวันถวายพระเพลิงพระสรีระของพระพุทธเจ้าที่เมืองกุสินารา

          ๓.  วันมาฆบูชา  ตรงกับวันเพ็ญเดือน๓  เป็นวันคล้ายวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์อันเป็นหลักการสำคัญของศาสนาเป็นครั้งแรกและครั้งเดียวเท่านั้นในท่ามกลางพระอริยสงฆ์มีจำนวน๑,๒๕๐องค์  มีเหตุอัศจรรย์เกิดขึ้น๔ประการคือ  

๑.   พระอริยสงฆ์ที่มาทุกองค์ล้วนเป็นพระอรหันต์

๒.  พระอริยสงฆ์เหล่านั้น   ล้วนเป็นผู้ที่พระพุทธองค์ทรงบวชให้ทั้งนั้น

๓.   พระอริยสงฆ์เหล่านั้น   มาประชุมกันเองโดยมิได้นัดหมายกันไว้

๔.   วันที่พระอริยสงฆ์เหล่านั้นมาประชุมกันตรงกับวันเพ็ญเดือน๓ คือวันมาฆบูชาด้วย       

         ด้วยเหตุเป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ จึงเรียกว่า วันพระธรรม

           ๔.  วันอาสาฬหบูชา  ตรงกับวันเพ็ญเดือน๘  เป็นวันคล้ายวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนาคือเทศนากัณฑ์แรกชื่อว่าธัมมจักกัปปวัตนสูตร  โปรดปัญจวัคคีย์  ที่ป่าอิสิปตนมคฤทายวัน  แขวงเมืองพาราณสี    เรียกว่าวันพระสงฆ์

๓.  พิธีรักษาอุโบสถ

        อุโบสถ  แปลว่า  การเข้าจำ     ถือเป็นอุบายวิธีสำหรับขัดเกลากิเลสอย่างหยาบให้เบาบางลง   มีอยู่  ๒  อย่าง  คือ

         ๑.  ปกติอุโบสถ   คืออุโบสถที่รักษากันตามปกติธรรมดาในเฉพาะวันและคืนหนึ่งในวันพระ

         ๒.  ปฏิชาครอุโบสถ  คืออุโบสถที่รับรักษาเป็นพิเศษกว่าปกติ  คือรักษาคราวละ๓  วันจัดเป็นวันรับวันหนึ่ง  วันรักษาวันหนึ่งวันส่งวันหนึ่ง

        การรักษาอุโบสถ  คือการสมาทานศีล๘  อย่างเคร่งครัดเป็นเอกัชฌสมานมั่นคงอยู่ด้วยความผูกใจตลอดกาลของอุโบสถที่ตนสมาทานอยู่

         โดยปกตินั้นหัวหน้าอุบาสกอุบาสิกาพึงคุกเข่าประนมมือประกาศองค์อุโบสถ  หลังจากทำวัตรจบแล้ว  

บุญพิธี

           บุญพิธี  คือ พิธีว่าด้วยการทำบุญ  มี  ๒  ประเภท  คือ

            ๑.  ทำบุญงานมงคล   ๒.  ทำบุญงานอวมงคล

          การทำบุญทั้ง ๒ ประเภทนี้ มีผู้เกี่ยวข้องในการปฏิบัติ ๒ ฝ่าย คือ

          ๑. ฝ่ายทายก ทายิกา  ผู้ประกอบการทำบุญขึ้น เรียกว่า  ฝ่ายเจ้าภาพ

          ๒.  ฝ่ายปฏิคคาหกผู้รับทานและประกอบพิธีกรรมตามความประสงค์เจ้าภาพ  ซึ่งเป็นฝ่ายบรรพชิต  เรียกว่า ฝ่ายภิกษุสงฆ์

          ในการทำบุญงานมงคลนิยมอาราธนาพระสงฆ์มาเจริญพระพุทธมนต์ จำนวนไม่ต่ำกว่า ๕  รูป  คือ ๕  รูป , ๗  รูป , ๙  รูป  ส่วนที่นิมนต์พระสงฆ์จำนวนคู่ คืองานมงคลสมรส

          สายสิญจน์  แปลว่า สายรดน้ำ  หมายถึงการรดน้ำด้วยพิธี ในงานมงคลนิยมใช้  ๙  เส้น

          เครื่องรับรองพระสงฆ์ตามแบบและประเพณี  มี  หมากพลู  บุหรี่  น้ำเย็น และกระโถน 

          ในการจุดเทียนน้ำมนต์ให้จุดเวลาพระเริ่มสวดบท อเสวนา จ พาลานํ  ….เป็นต้นไป

           ในการกรวดน้ำ  เมื่อพระสงฆ์ฉันเสร็จแล้ว เจ้าภาพก็ถวายไทยธรรม  พระสงฆ์อนุโมทนา เริ่มสวด ยถา  วาริวหา…..ให้เจ้าภาพกรวดน้ำ  พอสวด สัพพี….ก็ประนมมือรับพรไปจนจบ

           การทำบุญงานอวมงคลหมายถึง การทำบุญเกี่ยวกับเรื่องตายหรืออุทิศส่วนบุญกุศลให้ผู้ตายนิยมทำกันอยู่ ๒ อย่าง คือ

           ๑. ทำบุญหน้าศพ  ที่เรียกว่าทำบุญ ๗ วัน  ๕๐ วัน  ๑๐๐  วัน  หรือ ทำบุญหน้าวันปลงศพ

           ๒. ทำบุญอัฐิ   คือ การทำบุญปรารภการตายของบรรพบุรุษหรือปรารภในวันคล้ายวันตายของท่านผู้ล่วงลับไปผู้ใดผู้หนึ่ง

           การทำบุญงานศพ นิยมอาราธนาพระสงฆ์สวดพระพุทธมนต์ ๔ รูป หรือ ๘  รูป  หรือ ๑๐ รูป

    ในงานอวมงคลใช้คำอาราธนาพระว่า  ขออาราธนาสวดพระพุทธมนต์

    ส่วนงานมงคลใช้คำอาราธนาพระว่า  ขออาราธนาเจริญพระพุทธมนต์

    สายโยง  คือ  ด้ายสายสิญจน์ที่โยงจากศพมาไว้ เพื่อให้พระบังสุกุล

    ภูษาโยง คือ แผ่นผ้าที่โยงมาจากศพ มาไว้เพื่อให้พระบังสุกุล

   ส่วนในงานมงคล ไม่เรียกว่า สายโยง หรือภูษาโยง  แต่จะเรียกว่า สายสิญจน์

           เกี่ยวกับฝ่ายพระสงฆ์

ทำบุญศพ ๗  วัน    สวดอนัตตลักขณสูตร

ทำบุญศพ ๕๐ วัน                  สวดอาทิตตปริยายสูตร

ทำบุญศพ ๑๐๐ วัน  หรือทำบุญหน้าวันปลงศพ     สวดธรรมนิยามสูตร

ทานพิธี

          พิธีกรรมถวายทานต่าง ๆ  เรียกว่า ทานพิธี

          การถวายทาน  คือ การถวายวัตถุที่ควรให้เป็นทานด้วยความเต็มใจ  ซึ่งเรียกว่า ทานวัตถุ  มี  ๑๐  ประการ  คือ  

๑.  ภัตตาหาร              

๒.  น้ำ รวมทั้งเครื่องดื่มอันสมควรแก่สมณบริโภค        

๓.  ผ้าเครื่องนุ่งห่ม         

๔.  ยานพาหนะ  สงเคราะห์ปัจจัยค่าโดยสารเข้าด้วย     

๕.  มาลาดอกไม้และเครื่องบูชาชนิดต่าง ๆ

๖.  ของหอม  หมายถึง ธูป  เทียนบูชาพระ

๗  เครื่องลูบไล้  หมายถึง เครื่องสุขภัณฑ์สำหรับชำระร่างกายให้สะอาดมี สบู่  ยาสีฟัน  แปรงสีฟัน  เป็นต้น

๘.  เครื่องที่นอนอันสมควรแก่สมณะ

๙.  ที่อยู่อาศัย มี กุฏิ  เสนาสนะ  และเครื่องสำหรับเสนาสนะ เช่น เตียง  ตู้  โต๊ะ  เป็นต้น

๑๐.  เครื่องตามประทีป  มีเทียนจุดใช้แสง  ตะเกียง  น้ำมัน  อุปกรณ์ไฟฟ้า  เป็นต้น

         สิ่งของทั้ง ๑๐ ประการนี้  เป็นสิ่งของที่ควรถวายแก่พระภิกษุสามเณรได้ใช้

         ปาฏิบุคลิกทาน  หมายถึง การถวายทานเจาะจงเฉพาะรูปนั้นรูปนี้

         สังฆทาน  หมายถึง  การถวายทานไม่เจาะจงรูปใดรูปหนึ่ง   มอบถวายเป็นของสงฆ์

         กาลทาน  หมายถึง  การถวายทานในกาลที่ควรถวายสิ่งนั้น  เช่น การถวายผ้ากฐิน  (มีกำหนดให้ถวายภายในระยะเวลา  ๑  เดือน หลังออกพรรษา)

        อกาลทาน  หมายถึง  การถวายทานไม่เนื่องด้วยกาล คือ นอกกาล  เช่น   การทอดผ้าป่า   การทำบุญทั่วไป 

        เผดียงสงฆ์  คือ การแจ้งความประสงค์ที่จะถวายทานนั้น ๆ ให้สงฆ์ทราบและนัดหมายเวลาให้เรียบร้อย

คำถวายสังฆทาน

                อิมานิ   มะยัง   ภันเต  ภัตตานิ  สะปะริวารานิ  ภิกขุสังฆัสสะ  โอโณชะยามะ   สาธุ  โน ภันเต   ภิกขุสังโฆ    อิมานิ   ภัตตานิ   สะปะริ-วารานิ   ปะฎิคคัณหาตุ  อัมหากัง  ทีฑะรัตตัง  หิตายะ  สุขายะ ฯ

คำแปล

                ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอน้อมถวายภัตตาหารพร้อมด้วยของบริวารเหล่านี้แก่พระภิกษุสงฆ์  ขอพระภิกษุสงฆ์จงรับภัตตาหารพร้อมด้วยของบริวารเหล่านี้ของข้าพเจ้าทั้งหลาย  เพื่อประโยชน์และความสุขแก่ข้าพเจ้าทั้งหลาย สิ้นกาลนาน  เทอญฯ

คำถวายข้าวพระพุทธ

                อิมัง   สูปะพยัญชนะสัมปันนัง   สาลีนัง  โอทะนัง   อุทะกัง   วะรัง  พุทธัสสะ   ปูเชมิ ฯ

คำลาข้าวพระพุทธ

เสสัง   มังคะลา   ยาจามิ ฯ

ปกิณกะ

       พิธีกรรมทั่วๆ ไป ที่ชาวพุทธนิยมทำกัน    แต่ยังไม่เป็นหมวดมารวบรวมเป็นหมวดหมู่ลงใน  เรียกว่า พิธีกรรมเบ็ดเตล็ด

ในที่นี้ มี  ๕  เรื่อง คือ

๑.  วิธีแสดงความเคารพพระ

พระในที่นี้ หมายถึง 

๑)  พระพุทธรูป  รวมทั้ง ปูชนียวัตถุ  มีสถูป  เจดีย์  เป็นต้น    

๒) พระภิกษุสามเณรผู้ทรงเพศอุดมกว่าตน

การแสดงความเคารพพระมี ๓ วิธี  คือ ประนมมือ =  อัญชลี   

ไหว้  =  วันทา                    กราบ  =   อภิวาท    

        กราบคือ การแสดงการกราบลงกับพื้นด้วยเบญจางคประดิษฐ์  ได้แก่ การกราบครบองค์ ๕  คือ หน้าผาก ๑  ฝ่ามือ ๒  เข่า ๒  จรดกับพื้น   

         ผู้ชายนั่งท่าพรหม            ผู้หญิง  นั่งท่าเทพธิดา

           ๒.  วิธีประเคนของพระ

          การประเคนของพระ คือ การถวายทานทุกสิ่งทุกอย่างแก่พระ     โดยการถวายให้พระรับกับมือ ไม่อยู่ใกล้ ไม่อยู่ไกลนัก  พอดี ๆ  หรือห่างจากพระประมาณ  ๑  ศอก          ถ้าเป็นวัตถุที่ใหญ่ไม่สามารถยกประเคนได้  ให้ใช้ด้ายสายสิญจน์โยงกับวัตถุนั้นแล้วนำสายสิญจน์นั้นมาประเคนกับพระสงฆ์

            ๓.  วิธีทำหนังสืออาราธนาและทำใบปวารณาถวายจตุปัจจัย

          การอาราธนาคือ การนิมนต์พระไปประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ  การใช้ใบอาราธนา  หรือที่เรียกว่า ฏีกานิมนต์  จุดประสงค์ก็คือ การบอกแจ้งรายการและกำหนดงานให้สงฆ์ทราบ

            ๔.  วิธีอาราธนาศีล  อาราธนาพระปริตร  อาราธนาธรรม

          การอาราธนาคือการเชื้อเชิญให้พระสงฆ์ทำตามคำขอ  ในพิธีกรรมต่าง ๆ

           อาราธนาศีล  ใช้อาราธนาในการประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ เช่น ก่อนฟังเทศน์  การทำบุญงานมงคล  งานอวมงคล  เป็นต้น

           อาราธนาพระปริตร  ใช้อาราธนาในการนิมนต์พระสวดพระพุทธมนต์ หรือ เจริญพระพุทธมนต์

           อาราธนาธรรม  ใช้อาราธนาก่อนการฟังเทสนา  หรือฟังพระสวดอภิธรรม

              ๕.  วิธีกรวดน้ำ

          การกรวดน้ำ  คือ การหาน้ำมาแล้วเทลงไปในที่ใดที่หนึ่ง  จะเป็นภาชนะก็ได้  จุดมุ่งหมายของการกรวดน้ำ คือ เพื่ออุทิศส่วนบุญกุศลไปให้แก่ผู้ตาย  และเพื่อเป็นสักขีพยาน  

            คำกรวดน้ำ มีอยู่  ๓  แบบ  คือ 

           ๑. แบบสั้น  คือ อิทํ  เม  ญาตีนํ  โหตุ  (ว่า ๓ จบ)

           ๒. แบบย่อ   คำกรวดน้ำแบบย่อ (ติโลกวิชัยคาถา)   คือ  ยังกิญจิ   กุสะลัง   กัมมัง……เป็นต้น

           ๓.  แบบยาว   คำกรวดน้ำแบบยาวเป็นคาถาของเก่า  คือ  อิมินา  ปุญญกัมเมนะ   อุปัชฌายา  คุณุตตะรา ………..เป็นต้น

           นอกจากนี้ ยังมีคำกรวดน้ำอีกแบบหนึ่งเป็นพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๔  เรียกว่า ปัตติทานคาถา  คือ  ปุญญัสสิทานิ  กะตัสสะ    ยานัญญานิ 

          กะตานิ  เม…….  เป็นต้น

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

แบบฝึกหัดศาสนพิธี

คำสั่ง :  จงเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงข้อเดียวลงในกระดาษตอบ  

๑.  ศาสนพิธี คืออะไร ?

ก.  พิธีบวชนาค                      ข.  พิธีในทางศาสนา

ค.  พิธีทำบุญขึ้นบ้านใหม่         ง.  ถูกทุกข้อ

๒.  วันสำคัญในการเวียนเทียนมีกี่วัน ?

ก.  ๓  วัน       ข.  ๔  วัน       ค.  ๕  วัน        ง.  ๖  วัน

๓.  ทักษิณาวัฏ  หมายถึงอะไร ?

ก.  การเดินเวียนขวา                ข.  การเดินเวียนซ้าย

ค.  การเดินตรง                      ง.  การเดินเวียนเทียน

๔.  วันมาฆบูชา  ตรงกับวันใด ?

ก.  ขึ้น  ๑๕  ค่ำ เดือน ๓          ข. แรม ๑๕ ค่ำ เดือน ๓

ค.  ขึ้น  ๑๕  คำ เดือน ๖          ง.  ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘

๕.  วันวิสาขบูชา  ตรงกับวันใด ?

ก.  ขึ้น  ๑๕  ค่ำ เดือน ๓          ข. แรม ๑๕ ค่ำ เดือน ๓

ค.  ขึ้น  ๑๕  คำ เดือน ๖          ง.  ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘

๖.  วันอาสาฬหบูชา  ตรงกับวันใด ?

ก.  ขึ้น  ๑๕  ค่ำ เดือน ๓          ข. แรม ๑๕ ค่ำ เดือน ๓

ค.  ขึ้น  ๑๕  คำ เดือน ๖          ง.  ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘

๗.  แบบอย่างหรือแบบแผนที่พึงปฏิบัติในทางศาสนาเรียกว่าอะไร?
ก. ศาสนปฏิบัติ                  ข. ศาสนธรรม     

     ค. ศาสนศึกษา                      ง. ศาสนพิธี

๘.  ศาสนพิธีในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นเมื่อไร?
 ก. พร้อมกับศาสนา             ข. หลังศาสนา
 ค. ก่อนศาสนา                 ง. ไม่มีหลักฐานปรากฏ

๙.  หลักการทำบุญในศาสนพิธีเกิดจากคำสอนเรื่องใด?
 ก. บุญกิริยาวัตถุ               ข. สังคหวัตถุ
 ค. ทานวัตถุ                    ง. กุศลมูล

๑๐.  บุญกิริยาวัตถุหมายถึงอะไร?
 ก. ของสำหรับทำบุญ            ข. การตั้งใจทำบุญ
 ค. สถานที่ทำบุญ               ง. สิ่งเป็นที่ตั้งแห่งการทำบุญ

๑๑.  บุญกิริยาวัตถุ๓คือข้อใด?
 ก. ศีลสมาธิปัญญา            ข. ทานศีลภาวนา
 ค. ทานศีลสมาธิ              ง. ทานศีลปัญญา

๑๒.ข้อใดจัดเป็นกุศลพิธี?

ก. ช่วยเหลือคนตาบอด         ข. ทำบุญขึ้นบ้านใหม่
ค. รักษาอุโบสถศีล             ง. ถวายสังฆทาน

๑๓. ผู้รับนับถือพระพุทธเจ้าเป็นของตนเป็นความหมายของข้อใด  ก. อุบาสิกา                        ข. อุบาสก   

        ค. พุทธมามกะ                 ง. สาวก

๑๔.  คำว่า“เอสาหัง  ภันเต  สุจิระปรินิพพุตัมปิ  ฯลฯพุทธะมามะโกติ มัง  สังโฆ   ธาเรตุ”เป็นคำอะไร?
ก. คำขอบรรพชา             ข. คำแสดงตนเป็นอุบาสก
ค. คำปฏิญาณตนเป็นพุทธมามกะ      ง. ไม่มีข้อถูก

๑๕.       การประกอบพิธีเวียนเทียนในวันสำคัญทรงพระพุทธศาสนาเพื่อน้อมระลึกถึงใคร?
  ก. พระพุทธเจ้า             ข. พระธรรม
  ค. พระสงฆ์                 ง. พระรัตนตรัย

๑๖.        ข้อใดตรงกับวันถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ?
ก. วันวิสาขบูฃชา          ข. วันอัฏฐมีบูชา
ค. วันอาสาฬหบูชา         ง. วันมาฆบูชา

๑๗.       คำว่า“อุโบสถ”แปลว่าอะไร?
ก. การจำศีล                ข. การรักษาศีล
ค. การถือศีล               ง. การเข้าจำ

๑๘.       พิธีรักษาอุโบสถศีลเป็นเรื่องของ...?
ก. กุศลพิธี                 ข. บุญพิธี        

          ค. งานมงคล                  ง. ทานพิธี

๑๙.        พิธีรักษาอุโบสถศีลข้อใดกล่าวถูกต้อง?
ก. ประกาศองค์อุโบสถศีลและอาราธนาอุโบสถศีล
ข. อาราธนาอุโบสถศีลแล้วประกาศองค์อุโบสถศีล
ค. อาราธนาอุโบสถศีลแล้วอธิษฐานอุโบสถศีล
ง. ถูกทุกข้อ

๒๐.  คำว่า“วิสุงวิสุง”มีความหมายตรงกับข้อใด?
            ก. ตั้งใจรักษาศีลจริงๆ     

            ข. ขอรักษาศีลแยกข้อกัน
            ค. ระบุเวลาในการรักษาศีล

          ง. เป็นคำแทนตัวผู้อาราธนา

๒๑. บุญกิริยาวัตถุหมายถึงข้อใด?

ก. การตั้งใจทำบุญ               ข. สิ่งของสำหรับทำบุญ

ค. สถานที่ทำบุญ                 ง. สิ่งเป็นที่ตั้งแห่งการทำบุญ

๒๒. การเวียนเทียนในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา

      จัดเข้าในพิธีใด?

ก. กุศลพิธี                                      ข. ทานพิธี

ค. บุญพิธี                                        ง. ปกิณกพิธี

๒๓. วันจาตุรงคสันนิบาตคือวันใด?

ก. วันมาฆบูชา                               ข. วันวิสาขบูชา

ค. วันอัฏฐมีบูชา                            ง. วันอาสาฬหบูขา

๒๔. วันเทโวโรหณะคือวันอะไร?

ก. วันประสูติ                                 ข. วันแสดงปฐมเทศนา

ค. วันปรินิพพาน                       ง. วันพระเจ้าเปิดโลก

๒๕. กิริยาเช่นไรเรียกว่าอภิวาท?

ก. การไหว้                                     ข. การกราบพระ

ค. การน้อมศีรษะ                       ง. การประนมมือ

๒๖. บุญพิธีแยกออกเป็นกี่ประเภท?

ก. ๒ประเภท                                                ข. ๓ประเภท

ค. ๔ประเภท                                 ง. ๕ประเภท

๒๗. ข้อใดไม่จัดอยู่ในงานบุญพิธี?

ก. การถือศีลอุโบสถ                 ข. งานทำบุญอัฐิ

ค. งานทำบุญขึ้นบ้านใหม่             ง. งานมงคลสมรส

๒๘. ข้อใดไม่ใช่พิธีทำบุญงานมงคล?

ก. งานทำบุญขึ้นบ้านใหม่             ข. งานอุปสมบท

ค. งานทำบุญสัตตมวารง. งานทำบุญอายุ

๒๙. กัปปิยการกหมายถึงใคร?

ก. เจ้าภาพ                                       ข. พระสงฆ์

ค. ผู้ปฏิบัติพระ                          ง. เจ้าอาวาส

๓๐.  งานมงคลสมรส  จัดเป็นงานอะไร ?

      ก.  งานมงคล                         ข.  งานอวมงคล

      ค.  งานทำบุญอุทิศ                  ง.  งานบำเพ็ญกุศล

๓๑.  การอาราธนาพระสงฆ์มาในงานอวมงคลใช้คำว่า...........?

      ก.  เจริญพระพุทธมนต์            ข.  แสดงธรรมเทศนา

      ค.  สวดพระพุทธมนต์ง.  ถูกทุกข้อ

๓๒.  การถวายของแก่พระสงฆ์  เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า..........?

      ก.  การอาราธนา                     ข.  การประเคน

      ค.  การทำอัญชลี                    ง.  การกราบ

๓๓.  พระสงฆ์เริ่มสวดบทอนุโมทนาว่า  ยถา  วาริวะหา...  ควรทำอย่างไร ?

      ก.  เริ่มกรวดน้ำ                      ข.  เริ่มอธิษฐานจิต

      ค.  เริ่มประนมมือรับพร           ง.  เริ่มแผ่เมตตา

๓๔.  การถวายผ้ากฐินทาน จัดเป็นทานประเภทไหน ?

      ก.  สังฆทาน                          ข.  ปาฏิบุคลิกทาน

      ค.  กาลทาน                          ง.   อกาลทาน

๓๕.  การกรวดน้ำ  เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า.......?

      ก.  การถวายสังฆทาน              ข.  การแผ่เมตตา

      ค.  การอุทิศส่วนบุญ                ง.  ถูกทุกข้อ

๓๖.  คำว่า “อชฺช  โภนฺโต  ปกฺขสฺส...”  เป็นคำอะไร ?

      ก.  คำประกาศองค์อุโบสถ           ข.  คำแผ่เมตตา

    ค.  คำแสดงตนเป็นพุทธมามกะ       ง.  คำอาราธนาธรรม

๓๗.  พุทธมามกะ  มีความหมายอย่างไร ?

     ก.  ผู้นับถือพระพุทธเจ้า            ข.  ผู้นับถือพระธรรมเจ้า

     ค.  ผู้นับถือพระสังฆเจ้า            ง.  ผู้นับถือพระอรหันต์

๓๘.  ผู้ที่จะแสดงตนเป็นพุทธมามกะได้ ต้องมีอายุเท่าใด ?

     ก.  ๑๕  ปี                                          ข.  ๑๘  ปี

     ค.  ตั้งแต่อายุแรกเกิด –๕๐ ปี                 ง  ไม่กำหนดอายุ

๓๙.  วันสำคัญในทางพระพุทธศาสนามีกี่วัน ?

     ก.  ๓  วัน        ข.  ๔  วัน        ค.  ๕  วัน      ง.  ๖  วัน

๔๐.  การเข้าพรรษา  หมายถึงอะไร ?

     ก.  การสมาทานศีล         ข.  การอยู่ในที่ใดที่หนึ่ง  ๓  เดือน

     ค.  การสวดมนต์           ง.  การนั่งกรรมฐาน

๔๑.  ทักษิณาวัฏ  คือกิริยาเช่นไร ?

     ก.  การเดินเวียนขวา                 ข.  การเดินเวียนซ้าย

     ค.  การเดินหมุนรอบ                ง.   การหันหลังกลับ

๔๒.  อาหารที่ทายกจัดถวายตามสลาก  เรียกว่าอะไร ?

     ก.  ปาฏิปุคคลิกทาน                 ข.  สลากภัตร

     ค.  กาลทาน                           ง.  อกาลทาน

๔๓.  คำว่า “เอสาหํ  ภนฺเต  ฯลฯ สงฺโฆ  ธาเรตุ  เป็นคำอะไร

            ก.  คำขอบรรพชา            

            ข.  คำแสดงตนเป็นอุบาสก

            ค.  คำแสดงตนเป็นอุบาสิกา

            ง.  คำแสดงตนเป็นพุทธมามกะ

๔๔.  คำว่า  “หนฺททานิ  มยํ  ภนฺเต  อาปุจฺฉาม...”เป็นคำอะไร ?

            ก.  คำลาพระกลับบ้าน      

            ข.  คำถวายข้าวพระพุทธ

            ค.  คำแสดงตนเป็นอุบาสิกา

            ง.  คำแสดงตนเป็นพุทธมามกะ

๔๕.  วันทา  เป็นกิริยาในข้อใดต่อไปนี้ ?

     ก.  การไหว้พระ                      ข.  การกราบพระ

     ค.  การประเคน                       ง.  การประนมมือ

๔๖.  คำว่า “เสสํ  มงฺคลํ  ยาจามิ”เป็นคำอะไร ?

     ก.  คำบูชาข้าวพระพุทธ            ข.  คำลาข้าวพระพุทธ

     ค.  คำลาพระกลับบ้าน              ง.  คำลาพระรัตนตรัย

๔๗. การกรวดน้ำมุ่งประโยชน์อะไร?

ก. อุทิศส่วนบุญ                         ข. แสดงความเคารพ

ค. ตั้งจิตอธิษฐาน                       ง. เพื่อให้เทวดารับรู้

๔๘.  ใครเป็นผู้กล่าวคำกรวดน้ำแบบย่อคนแรก ?

     ก.  พระเจ้าสุทโธทนะ               ข.  พระเจ้าอชาตศัตรู

     ค.  พระเจ้าพิมพิสาร                 ง.  พระเจ้าอโศก

๔๙.  คำว่า  จาตุรงคสันนิบาต  แปลว่า....?

     ก.  การประชุมพร้อมด้วยองค์สี่   ข.  การชุมนุมของอุบาสก

     ค.  การชุมนุมของอุบาสิกา         ง.  การประชุมในวันที่ ๔

๕๐.  อาหารที่ทายกจัดถวายตามสลาก  เรียกว่าอะไร ?

     ก.  ปาฏิปุคคลิกทาน                 ข.  สลากภัตร

     ค.  กาลทาน                           ง.  อลากทาน

๕๑.การทำบุญในวันคล้ายวันเกิดจัดเข้าในหมวดพิธีใด?
ก. กุศลพิธี                      ข. บุญพิธี
ค. ทานพิธี                      ง. ปกิณกพิธี

๕๒.           บุญพิธีแบ่งออกเป็นกี่ประเภท?
ก. ๒ประเภท                  ข. ๓ประเภท
ค. ๔ประเภท                  ง. ๕ประเภท

๕๓.           ข้อใดไม่จัดเป็นงานมงคล?
ก. ทำบุญฉลองเรือประมงลงในน้ำ
ข. ทำบุญครบรอบหนึ่งขวบลูกชาย
ค. ทำบุญครบรอบหนึ่งปีให้มารดาผู้ละโลก
ง. ทำบุญครอบรอบสามสิบปีแห่งการแต่งงาน

๕๔.           ในงานมงคลทุกประเภทนิยมใช้สายสิญจ์กี่เส้น
ก. ๓เส้น                       ข. ๕เส้น
ค. ๗เส้น                       ง. ๙เส้น

๕๕.           พระที่นิมนต์มาเจริญพระพุทธมนต์รูปไหนต้องให้ศีลก. พระรูปที่๑                          ข. พระรูปที่๒
ค. พระรูปที่๓                 ง. พระรูปไหนก็ได้

๕๖.            พระที่นิมนต์มาเจริญพระพุทธมนต์รูปไหนต้องรับสัพพีก. พระรูปที่๑                     ข. พระรูปที่๒
ค. พระรูปที่๓                 ง. พระรูปไหนก็ได้

๕๗.           เจ้าภาพพึงจุดเทียนน้ำมนต์เมื่อพระสงฆ์สวดถึงบทไหนก. ยังกิญจิวิตตัง...                 ข. เมตตัญจะ...
ค. โพชฌังโค...                ง. อะเสวะนาจะ...

๕๘.           ในคำกล่าวถวายข้าวพระพุทธทำไมท่านจึงใช้คำว่า“พุทธัสสะ  ปูเชมิ”?
ก. เพราะเป็นการถวายอาหาร
ข. เพราะถวายอาหารและน้ำครบชุด
ค. เพราะเป็นการถวายตามธรรมเนียม
ง. เพราะไม่ได้ถวายให้พระพุทธเจ้าเสวย

๕๙.การกรวดน้ำจะต้องทำในเวลาใด?
ก. เมื่อพระสงฆ์ว่ายะถา…

      ข. เมื่อพระสงฆ์รับสัพพีติโย…
      ค. เมื่อพระสงฆ์ขัดสัคเค…     

      ง. เมื่อพระสงฆ์อนุโมทนาเสร็จแล้ว

๖๐.การเจริญพระพุทธมนต์ใช้สำหรับงานเช่นใด?
ก. งานอวมงคล                 ข. งานศพ
ค. งานมงคล                    ง. งานทำบุญวันสารท

๖๑.“สวดพระพุทธมนต์”ใช้สำหรับงานประเภทใด?
ก. งานมงคล          ข. งานทำบุญขึ้นบ้านใหม่
ค. งานอวมงคล                 ง. งานทำบุญอายุ

๖๒.            งานอวมงคลคืองานเช่นไร?
ก. งานโกนจุก                  ข. งานมงคลสมรส
ค. งานทำบุญบวชนาคง. งานทำบุญฉลองอัฐิ

๖๓.ข้อใดจัดเป็นงานอวมงคล?
ก. นายพานพบทำบุญอุทิศให้นางแสนเสน่ห์
ข. นางชวนชมทำบุญอายุครบ๖๐ปี
ค. กำนันช้างทำบุญขึ้นบ้านใหม่
ง. ผู้ใหญ่ลีทำบุญครบรอบวันแต่งงาน

๖๔.ทานวัตถุจำแนกไว้กี่ประการ?
ก. ๘ประการ                  ข. ๙ประการ
ค. ๑๐ประการ                 ง. ๑๒ประการ

๖๕.            การถวายทานเจาะจงพระภิกษุรูปใดรูปหนึ่งเรียก...?
ก. อามิสทาน          ข. ปาฏิบุคลิกทาน
ค. วัตถุทาน                     ง. สังฆทาน

๖๖.การถวายสังฆทานหมายถึงข้อใด?
ก. ถวายถังสังฆทานเจาะจงเจ้าอาวาส
ข. ถวายภัตตาหารเฉพาะพระที่รู้จักกัน
ค. ทำบุญเลี้ยงพระโดยไม่เจาะจง
ง. ถวายยาระบุชื่อภิกษุอาพาธรูปหนึ่ง

๖๗.            การทอดกฐินกำหนดให้ทำในช่วงเวลาใด?
ก. ก่อนเข้าพรรษา๑เดือน              

      ข. หลังเข้าพรรษา๑เดือน
      ค. ก่อนออกพรรษา๑เดือน

ง. หลังออกพรรษา๑เดือน

๖๘.ที่กล่าวว่า“เผดียงสงฆ์”หมายถึง...?
ก. ประเคนของพระ   ข. กราบพระ
ค. อาราธนาพระ       ง. แจ้งความประสงค์ให้สงฆ์ทราบ

๖๙.การประนมมือตรงกับบาลีข้อใด?
ก. วันทา                        ข. อัญชลี
ค. อภิวาท                       ง. นมัสการ

๗๐.การกราบด้วยเบญจางคประดิษฐ์หมายถึงการกราบเช่นไร?
ก. กราบครบองค์๕                      ข. กราบ๓ครั้ง
ค. กราบ๕ครั้ง                ง. กและขถูก